’s-HEERENBERG – Ging de vorige presentatie ‘Achterhoek, grenzeloos mooi’ nog vooral over de dieren die in de nabije natuur leven. In ‘Bergherbos door de eeuwen heen’ belichten Ad van Roosendaal en Anneke Zonneveld vooral de geschiedenis van het bos. Aan de hand van foto’s, video’s en interviews maken de twee een wandeling door het gebied vanuit het verleden naar het heden.

Met medewerking van Natuurmonumenten wordt de bosgeschiedenis en het bosbeheer van vroeger en nu verteld. “Het gaat vooral over het gebruik van het bos en over het waarom er bepaalde dingen zijn ontstaan”, vertelt Van Roosendaal. “Ten noorden van de Arnhemseweg tref je over honderden meters bijvoorbeeld diepe ijzerkuilen aan. Dit zijn stille getuigen uit de Middeleeuwen, toen hier ijzerhoudende klapperstenen werden gedolven.”

In die periode werd in het Bergherbos op bijna industriële schaal ijzer gesmolten. Naar schatting verwerkten de mensen zo’n zesduizend ton klapperstenen. Een groot deel van het bos is daardoor vergraven en ontbost. “Het verwerken van dit ijzer zorgde voor veel handel en grote welvaart”, weet Van Roosendaal inmiddels. “De eigenaren van het Bergherbos zijn er steenrijk mee geworden. Van de opbrengst bouwden ze onder andere een kasteel op de Motte Montferland en een klooster op Hoch Elten.”

Motte
Het ontstaan van de Motte Montferland is ook één van de negen hoofdstukken in de presentatie. De motte, een kunstmatige kasteelheuvel met gracht en een dubbele aarden wal, werd rond 1000 na Christus op de berg Montferland gebouwd ter verdediging tegen vijandelijke aanvallen. “Op het plateau zijn resten gevonden van 5,5 meter dikke muren, waarschijnlijk de dikste muren van middeleeuws Nederland.”

De andere hoofdstukken gaan onder andere over oorlogsrelicten, geologie, eekschillen en de ‘gouden randen’ van het graan. “Hierbij komt Theo Nierkes, de akkerbeheerder die afgelopen jaar plotseling overleed, nog aan het woord. Hij was verantwoordelijk voor de akkers van Natuurmonumenten, waar op 120 hectare graan wordt geteeld, en kon hier fantastisch over vertellen.”

Grove dennen
Verder is er in de presentatie ook een aantal interviews met Karel van der Heijden opgenomen. Als beheerteam medewerker Montferland bij Natuurmonumenten vertelt hij onder andere over de aanplant van grote aantallen grove dennen aan het begin van de negentiende eeuw. “Die waren zeer gewild voor de mijnbouw in Limburg”, zegt Van Roosendaal. “De naaldbomen uit het Bergherbos werden gebruikt als stuthout voor de mijnen.”

De presentatie ‘Bergherbos door de eeuwen heen’ is zaterdag 12 december om 20 uur in het Barghse Huus in ’s-Heerenberg te zien. Kaarten kosten 7,50 euro en kunnen worden gereserveerd via www.welcomsite.nl. De voorstelling is bijna volgeboekt. Dus wie er nog bij wil zijn, moet snel reserveren.